ของที่ซื้อมาแล้วมักไม่ค่อยได้แตะ
ลองนึกดูว่าของชิ้นไหนในครัวที่ต้องเช็ดฝุ่นก่อนใช้ทุกครั้ง ส่วนใหญ่มักเป็นกลุ่มเดิมๆ ที่หลายบ้านซื้อมาแล้วก็วางทิ้งไว้
เครื่องทำวาฟเฟิลและแพนเค้ก
เครื่องพวกนี้มักถูกซื้อมาในช่วงที่รู้สึกอยากทำอาหารเช้าแบบใหม่ โฆษณาดูน่ารัก วาฟเฟิลหน้ากรอบในหนังฝรั่ง แต่พอถึงเวลาทำกับข้าวจริงๆ วันธรรมดาที่รีบๆ ไม่มีใครเปิดเครื่อง เพราะกระทะที่วางอยู่บนเตาทำแพนเค้กได้เหมือนกัน และทำได้เร็วกว่าด้วยซ้ำ
ปัญหาจริงคือการล้าง ตะแกรงวาฟเฟิลที่แป้งติดตามร่องเล็กๆ ล้างออกยากกว่ากระทะธรรมดาหลายเท่า ครั้งแรกที่ล้างแล้วรู้สึกว่า "ไม่คุ้มเลย" มักเป็นครั้งสุดท้ายที่หยิบขึ้นมาใช้ก็มี
เครื่องปั่นแบบเหยือกใหญ่
เหยือกปั่นขนาด 1.5-2 ลิตรดูดีมากตอนซื้อ แต่ครัวบ้านที่แคบจะรู้ทันทีว่าของชิ้นนี้กินพื้นที่มาก และการล้างทุกครั้งต้องถอดชิ้นส่วนหลายส่วน ล้างทีละชิ้น แล้วตากให้แห้ง ถ้าปั่นสมูทตี้ทุกเช้าจริงๆ ก็ยังพอไหว แต่หลายบ้านที่ซื้อมาเพราะอยากเริ่มดูแลสุขภาพ พอทำไปได้สักสัปดาห์ก็เลิก แล้วเครื่องก็ไปอยู่มุมตู้
คนที่ปั่นบ่อยจริงๆ ส่วนใหญ่จะเปลี่ยนไปใช้บลูเอนเดอร์แทน เพราะล้างง่ายกว่า เก็บง่ายกว่า และทำงานได้เร็วพอสำหรับสมูทตี้แก้วเดียว
Hand Blender 300W ราคา 219 — ของที่หลายคนซื้อมาตั้งใจทำอาหารเด็กหรือซอส แต่พอทำไม่บ่อยก็กลายเป็นของที่ไม่ค่อยได้แตะ
ดูสินค้าเตาอบไฟฟ้าขนาดใหญ่
เตาอบคือของที่ซื้อมาพร้อมความฝัน อยากอบคุกกี้ อยากทำขนมปัง อยากลองอบไก่ แต่ถ้าบ้านนั้นไม่ได้อบขนมเป็นประจำ เตาอบขนาด 30-45 ลิตรจะกินพื้นที่เคาน์เตอร์ไปโดยเปล่าประโยชน์ เดือนหนึ่งใช้สักครั้งสองครั้งตอนมีแขก แล้วก็ปิดไว้ ครัวบ้านที่ไม่ได้อบเป็นนิสัยจริงๆ ขนาดเล็กลงมาหน่อยหรือไม่มีเลยก็ยังได้
ของที่ดูธรรมดาแต่ใช้จริงทุกวัน
ของกลุ่มนี้มักไม่ได้โฆษณาหวือหวา แต่เป็นตัวที่หยิบขึ้นมาแทบทุกมื้อโดยไม่รู้ตัว
หม้อหุงข้าวไฟฟ้า
ในครัวบ้านไทย หม้อหุงข้าวอาจเป็นเครื่องครัวไฟฟ้าที่คุ้มค่าที่สุดชิ้นหนึ่ง ใช้ทุกวัน บางบ้านใช้วันละสองรอบ ล้างแค่หม้อในและฝา ไม่มีชิ้นส่วนซับซ้อน และราคาเข้าถึงได้ตั้งแต่หลักร้อยต้นๆ
สิ่งที่ทำให้หม้อหุงข้าวต่างจากเครื่องครัวไฟฟ้าอื่นคือมันไม่ต้องการเงื่อนไขพิเศษ ไม่ต้องซื้อวัตถุดิบเฉพาะ ไม่ต้องเตรียมล่วงหน้า แค่ซาวข้าวแล้วกด ของที่ใช้ง่ายที่สุดมักเป็นของที่หยิบบ่อยที่สุด
กาต้มน้ำไฟฟ้า
หลายบ้านมองข้ามกาต้มน้ำว่าเป็นแค่ของเสริม แต่ถ้าลองนับดูจริงๆ ว่าวันหนึ่งต้องการน้ำร้อนกี่ครั้ง ตัวเลขมักเกินที่คิด ทั้งชงกาแฟตอนเช้า ชาหลังอาหาร น้ำร้อนสำหรับนึ่งหรือลวกผัก หรือแค่ล้างจานน้ำอุ่นตอนหน้าหนาว
กาต้มน้ำไฟฟ้าต้มได้เร็วกว่าเตาแก๊สประมาณ 2-3 เท่า สำหรับปริมาณน้ำ 1 ลิตร และไม่ต้องยืนเฝ้า ของที่ช่วยประหยัดเวลาทุกเช้าโดยไม่ต้องคิดมากคือของที่คุ้มแบบเงียบๆ
กาต้มน้ำไฟฟ้าขนาดกะทัดรัด ราคา 269 — ตัวอย่างของที่ดูธรรมดาแต่หยิบใช้ทุกเช้า เหมาะยกมาเป็นฝั่ง 'ของที่คุ้มจริง' ในบทความ
ดูสินค้ากาต้มน้ำสแตนเลส 1.3L ราคา 749 — ของที่ใช้ซ้ำได้ทุกวันโดยไม่ต้องคิด สะท้อนพฤติกรรมครัวที่ต้องการน้ำร้อนเป็นประจำ
ดูสินค้าหม้อทอดไร้น้ำมัน
หม้อทอดไร้น้ำมันอยู่กึ่งกลางระหว่างสองกลุ่ม บางบ้านเปิดทุกวัน บางบ้านไม่ได้แตะเลยหลังจากสัปดาห์แรก ความต่างอยู่ที่พฤติกรรมการกินของบ้านนั้นจริงๆ
ถามตัวเองก่อนว่าบ้านกินอาหารทอดบ่อยแค่ไหน ถ้าคำตอบคือ "บ่อยมาก" หม้อทอดไร้น้ำมันช่วยได้จริง ทั้งลดน้ำมัน ลดกลิ่น และทำอาหารได้หลายแบบ แต่ถ้าคำตอบคือ "นานๆ ครั้ง" ให้คิดต่อว่าคุ้มไหมกับพื้นที่ที่เสียไป ของที่คุ้มสำหรับบ้านหนึ่งอาจกินที่เปล่าๆ ในอีกบ้าน
สัญญาณที่บอกว่าหม้อทอดไร้น้ำมันน่าจะเหมาะกับครัวบ้านเรา:
- กินไก่ทอด ปีกไก่ หรืออาหารทอดอื่นๆ อย่างน้อย 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์
- มีคนในบ้านที่ต้องการลดน้ำมันแต่ยังอยากกินอาหารทอด
- มีพื้นที่เคาน์เตอร์พอสำหรับเก็บโดยไม่ต้องย้ายของทุกครั้ง
หม้อทอดไร้น้ำมันคือของที่หลายบ้านซื้อมาแล้วใช้ไม่กี่ครั้ง — ตัวนี้ขนาด 5.5L ราคา 690 เหมาะยกมาเป็นตัวอย่างว่าของแบบไหนคุ้มถ้าครัวบ้านทอดบ่อย แต่กินที่เปล่าถ้าไม่ได้ใช้
ดูสินค้าถ้าครบทั้งสามข้อ ซื้อได้เลย ถ้าไม่ครบ ให้ไปดูส่วนถัดไปก่อนตัดสินใจ
วิธีอ่านพฤติกรรมครัวตัวเองก่อนซื้อ
ก่อนจะรู้ว่าเครื่องครัวไฟฟ้าคุ้มไม่คุ้มสำหรับบ้านเรา ต้องรู้ก่อนว่าครัวบ้านเราทำอะไรบ่อย และทำอะไรแค่นานๆ ครั้ง
นับว่าทำเมนูนั้นจริงๆ กี่ครั้งต่อเดือน
วิธีง่ายที่สุดคือนับย้อนหลัง ไม่ใช่นับจากที่ตั้งใจจะทำ แต่นับจากที่ทำจริงในเดือนที่ผ่านมา ถ้าเมนูที่จะใช้เครื่องนั้นปรากฏอยู่ น้อยกว่า 4 ครั้งต่อเดือน ให้หยุดคิดก่อน เพราะนั่นแปลว่าเฉลี่ยแล้วใช้เครื่องไม่ถึงสัปดาห์ละครั้ง
ของที่ใช้น้อยกว่านั้นมักถูกหยิบขึ้นมาน้อยลงเรื่อยๆ ตามกาลเวลา เพราะนิสัยครัวเปลี่ยนยาก และเครื่องมือที่ไม่ได้อยู่ในสายตาก็มักไม่ถูกนึกถึง
ประเมินพื้นที่และความยากในการล้าง
ครัวบ้านที่แคบมีกฎง่ายๆ อยู่ข้อหนึ่งคือ ของที่เก็บลำบากจะถูกใช้น้อยลงเสมอ ไม่ว่าจะดีแค่ไหน ถ้าต้องยกออกจากตู้ ต้องหาที่วาง ต้องถอดชิ้นส่วนหลายอย่างเพื่อล้าง ความขี้เกียจจะชนะทุกครั้ง
ก่อนตัดสินใจซื้อ ลองเช็กสองอย่างนี้ก่อน หนึ่ง มีพื้นที่วางบนเคาน์เตอร์หรือในตู้โดยไม่ต้องย้ายของอื่น สอง ล้างชิ้นส่วนทั้งหมดได้ในเวลาไม่เกิน 2-3 นาที ถ้าตอบได้ทั้งสองข้อ ค่อยไปดูเรื่องอื่น ถ้าตอบไม่ได้แม้แต่ข้อเดียว ให้คิดหนักก่อน
ของที่ขึ้นอยู่กับนิสัยครัวของแต่ละบ้าน
มีของบางชิ้นที่ไม่มีคำตอบตายตัวว่าคุ้มหรือไม่คุ้ม เพราะขึ้นอยู่กับว่าบ้านนั้นทำอะไร บ่อยแค่ไหน และใครเป็นคนใช้
เครื่องชงกาแฟ
ถ้าบ้านมีคนดื่มกาแฟทุกเช้าและซื้อกาแฟนอกบ้านเป็นประจำ เครื่องชงกาแฟคืนทุนได้ไม่ยาก กาแฟร้านแก้วละ 60-80 บาท ถ้าดื่มทุกวัน เดือนหนึ่งก็เกือบ 2,000 บาท เครื่องชงกาแฟราคากลางๆ คืนทุนภายใน 2-3 เดือน
แต่ถ้าดื่มกาแฟไม่สม่ำเสมอ หรือชอบเปลี่ยนร้านไปเรื่อยๆ เพราะชอบรสชาติที่หลากหลาย เครื่องชงกาแฟอาจไม่ใช่คำตอบ เพราะกาแฟที่ชงเองรสชาติจะคงที่ตามเมล็ดที่ใช้ ซึ่งไม่ใช่ทุกคนที่ชอบแบบนั้น
เครื่องปั่นแบบพกพา (บลูเอนเดอร์)
บลูเอนเดอร์คือของที่แก้ปัญหาเรื่องล้างยากของเหยือกใหญ่ได้ตรงจุด ปั่นเสร็จล้างแค่หัวปั่นกับแก้ว ใช้เวลาไม่ถึงนาที เหมาะมากสำหรับบ้านที่ทำสมูทตี้หรือปั่นน้ำผลไม้บ่อยแต่ไม่อยากยุ่งกับเหยือกใหญ่
แต่ถ้าบ้านปั่นไม่บ่อย หรือปั่นแค่นานๆ ครั้งตอนมีแขก ก็ยังไม่จำเป็น ของที่ดูเล็กและล้างง่ายก็ยังกินที่เปล่าได้เหมือนกัน ถ้าไม่ได้หยิบขึ้นมาใช้จริงๆ
สัญญาณว่าของชิ้นนั้นไม่เหมาะกับครัวบ้านเรา
บางทีไม่ต้องรอให้ซื้อมาแล้วเสียดาย มีสัญญาณให้อ่านได้ก่อนตัดสินใจ
ต้องเตรียมของพิเศษถึงจะใช้ได้
ของที่ต้องการวัตถุดิบเฉพาะหรือการเตรียมล่วงหน้าจะถูกข้ามไปทุกครั้งที่รีบ เครื่องทำวาฟเฟิลต้องการแป้งวาฟเฟิล เครื่องทำไอศกรีมต้องแช่ถ้วยไว้ข้ามคืน เครื่องอบโยเกิร์ตต้องหาหัวเชื้อ
วันธรรมดาที่รีบๆ ไม่มีใครอยากเตรียมของพิเศษ และเมื่อเวลาผ่านไป ความตั้งใจที่จะ "เตรียมไว้ล่วงหน้า" ก็มักไม่เกิดขึ้น ของชิ้นนั้นก็เลยอยู่แต่บนเคาน์เตอร์โดยไม่ได้ทำอะไร
เครื่องทำแซนวิชราคา 499 — ของที่ซื้อมาเพราะอยากทำอาหารเช้าเร็ว แต่ถ้าวันธรรมดาไม่ได้ทำแซนวิชเลย ก็กินที่เปล่าๆ ตรงกับสัญญาณที่บทความพูดถึง
ดูสินค้าใช้แทนวิธีเดิมได้แต่ไม่ได้ดีกว่าชัดเจน
นี่คือสัญญาณที่แข็งแรงที่สุด ถ้าของชิ้นนั้นทำได้แค่เท่ากับวิธีที่ทำอยู่แล้ว ความขี้เกียจจะชนะเสมอ เพราะวิธีเดิมไม่ต้องล้างเครื่องเพิ่ม ไม่ต้องหาที่เก็บ และไม่ต้องเสียเงินซื้อ
เครื่องปั่นแฮนด์บลูเอนเดอร์ทำซอสได้ แต่ครกก็ทำได้ ถ้าไม่ได้รู้สึกว่าเร็วกว่าหรือง่ายกว่าชัดเจน ก็ไม่มีเหตุผลที่จะเปลี่ยน เครื่องครัวไฟฟ้าคุ้มค่าจริงๆ ต้องทำให้ชีวิตในครัวง่ายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ไม่ใช่แค่เพิ่มตัวเลือก