หม้อด้ามคืออะไร และต่างจากหม้อทั่วไปยังไง
หม้อด้ามถูกออกแบบมาให้ ยกและเท ได้ด้วยมือเดียว ซึ่งต่างจากหม้อสองหูที่ต้องใช้สองมือประคองทุกครั้ง ความต่างตรงนี้ดูเล็กน้อย แต่ถ้าทำครัวทุกวันจะรู้ว่ามันเปลี่ยนการใช้งานไปพอสมควร
โครงสร้างและรูปทรงที่ทำให้ใช้งานต่างออกไป
หม้อด้ามส่วนใหญ่มีทรงสูงหรือทรงกลมลึก ซึ่งช่วยกักความร้อนและลดการระเหยของน้ำได้ดีกว่ากระทะแบน เหมาะกับงานต้มและทำซอสที่ต้องใช้ของเหลวปริมาณพอสมควร
ด้ามข้างเดียวที่ยื่นออกมาทำให้ยกออกจากเตาได้เร็ว และเทน้ำหรือซอสได้แม่นกว่า ไม่ต้องหาผ้าขนหนูมาจับสองข้างเหมือนหม้อสองหู สำหรับครัวบ้านที่รีบๆ ตอนเช้า ความสะดวกตรงนี้มีผลจริงๆ
ก้นหม้อก็สำคัญ ก้นหนากระจายความร้อนสม่ำเสมอกว่า อาหารไม่ไหม้กระจุกตรงกลาง ก้นบางราคาถูกกว่าแต่ต้องคอยคนตลอดถ้าทำซอสหรืออาหารที่ติดง่าย
วัสดุที่เจอบ่อย เหล็ก สแตนเลส เคลือบ ต่างกันยังไงในทางใช้จริง
วัสดุหม้อด้ามที่เจอในตลาดมีอยู่ไม่กี่แบบ แต่แต่ละแบบดูแลต่างกันและเหมาะกับงานต่างกันชัดเจน
- อลูมิเนียม — เบา ราคาถูก ร้อนเร็ว แต่บางรุ่นก้นบางเกินไป ระวังเรื่องอาหารกรดสูงอย่างมะเขือเทศที่ทำปฏิกิริยากับตัวหม้อได้
- สแตนเลส — ล้างง่าย ทนทาน ไม่เป็นสนิม แต่ต้องเลือกก้นหนา ไม่งั้นความร้อนกระจุกกลาง
- เคลือบ non-stick — อาหารไม่ติดก้น เหมาะกับซอสและอาหารที่ไหม้ง่าย แต่อายุการใช้งานสั้นกว่าและต้องระวังเรื่องตะหลิว
- เหล็กหล่อหรือเหล็กกล้า — กระจายความร้อนดีมาก ทนไฟแรง แต่หนักและต้องซีซั่นก่อนใช้
สำหรับครัวบ้านที่ไม่อยากดูแลมาก สแตนเลสก้นหนาหรืออลูมิเนียมคุณภาพดีคือจุดเริ่มต้นที่ไม่ผิดพลาด แล้วค่อยขยับไปหม้อวัสดุอื่นเมื่อรู้ว่าตัวเองทำครัวแบบไหนบ่อยที่สุด
ใช้ทำอะไรได้บ้างในครัวบ้านจริงๆ
หม้อด้ามทำได้มากกว่าที่หลายคนคิด ไม่ใช่แค่ต้มไข่ตอนเช้าหรืออุ่นนมให้เด็ก แต่ครอบคลุมงานครัวที่ทำซ้ำทุกวันได้หลายอย่าง
ต้ม อุ่น ทำซอส งานที่หม้อด้ามทำได้ดีที่สุด
งานที่หม้อด้ามทำได้ดีที่สุดคืองานที่ต้องการความร้อนสม่ำเสมอและปริมาณน้อยถึงกลาง เช่น ต้มไข่ ต้มบะหมี่หรือมาม่า ทำซอสมะเขือเทศ อุ่นแกงที่เหลือจากเมื่อวาน หรือต้มซุปเล็กๆ สำหรับสองคน
สิ่งที่ทำให้หม้อด้ามสะดวกในงานพวกนี้คือการเทออกง่าย ต้มไข่เสร็จแล้วเทน้ำออกได้เลยโดยไม่ต้องหาที่กรอง ทำซอสเสร็จแล้วเทใส่จานได้ตรงๆ ไม่ต้องตักทีละช้อน
งานที่หม้อด้ามเหมาะมากเป็นพิเศษ:
- ต้มไข่ ต้มเส้น ต้มเกี๊ยว
- ทำซอสพาสต้า ซอสมะเขือเทศ ซอสครีม
- อุ่นแกง ซุป หรืออาหารที่เหลือ
- ทำโกโก้ ชาร้อน หรืออุ่นนม
หม้อด้ามอลูมิเนียมตราหัวม้า มี 3 ขนาด 16/18/20 ซม. ราคาเข้าถึงง่าย — ช่วยให้เห็นภาพว่าแต่ละขนาดต่างกันยังไงในทางปฏิบัติ
ดูสินค้าทำได้แต่ต้องระวัง งานที่หม้อด้ามพอทำได้แต่มีข้อจำกัด
ทอดในน้ำมันมากๆ ไม่ใช่งานของหม้อด้าม ทรงสูงช่วยได้บ้างในแง่กันน้ำมันกระเด็น แต่ก้นแคบทำให้ใส่อาหารได้น้อย และน้ำมันร้อนไม่สม่ำเสมอ ถ้าจะทอดจริงจังควรใช้กระทะทอดหรือหม้อทอดที่ก้นกว้างกว่า
ผัดอาหารปริมาณมากก็ไม่ใช่จุดแข็ง ปากหม้อแคบกว่ากระทะ พลิกอาหารได้ไม่สะดวก และความร้อนกระจายได้ไม่ทั่วเท่ากระทะก้นกว้าง ถ้าจะผัดผักหรือผัดเส้น กระทะยังทำได้ดีกว่า
หม้อด้ามเหมาะกับงานที่ใช้ ของเหลวเป็นหลัก ถ้างานไหนต้องการพื้นที่กว้างหรือความร้อนสูงมาก ให้ใช้ภาชนะที่ออกแบบมาสำหรับงานนั้นโดยตรงจะดีกว่า
เคสที่เจอบ่อยในครัวบ้าน ทำกับข้าวคนเดียวหรือสองคน
ครัวบ้านที่ทำกินเองวันละหนึ่งถึงสองมื้อ มักเจอปัญหาเดียวกันคือหม้อใหญ่ใช้ทำอาหารนิดเดียวแล้วต้องล้างหม้อใบใหญ่ เปลืองน้ำ เปลืองเวลา และถ้าเป็นเตาแก๊สก็เปลืองแก๊สด้วย เพราะหม้อใหญ่ใช้เวลาร้อนนานกว่า
หม้อด้ามขนาด 16-18 ซม. ช่วยแก้ปัญหาตรงนี้ได้ชัดเจน ต้มซุปสำหรับสองคน อุ่นแกงที่เหลือ หรือทำซอสใส่ข้าวสวย ทำได้ในหม้อใบเดียวโดยไม่ต้องหยิบหม้อใหญ่ออกมาเลย ล้างก็เร็วกว่าเพราะขนาดเล็กกว่า
เลือกขนาดยังไงให้พอดีกับการใช้จริง
ขนาดคือจุดที่คนซื้อพลาดบ่อยที่สุด ใบเล็กเกินก็ล้น ใบใหญ่เกินก็ไม่คุ้มเตา วิธีเลือกต้องดูจากจำนวนคนและงานที่จะทำจริงๆ ไม่ใช่ดูจากหน้ากล่อง
ขนาด 14-16 ซม. เหมาะกับใคร
ขนาดนี้เหมาะกับคนที่อยู่คนเดียวหรืออยู่กันสองคนแต่ทำอาหารแค่บางมื้อ ใช้ต้มไข่ได้สบาย อุ่นนมหรือโกโก้ ทำซอสเล็กๆ ราดข้าวหนึ่งจาน หรือต้มบะหมี่หนึ่งก้อน
ข้อดีคือวางบนเตาได้ทุกหัว รวมหัวเล็กสุด ไม่เปลืองแก๊ส และเก็บง่ายเพราะไม่กินที่ ถ้าครัวบ้านแคบและมีพื้นที่จำกัด หม้อขนาดนี้คือตัวเลือกที่เก็บได้โดยไม่รู้สึกเกะกะ
Zebra หม้อด้ามญี่ปุ่น 16 ซม. สแตนเลส SUS304 — เหมาะสำหรับครัวบ้านที่ต้องการหม้อขนาดเล็กสำหรับต้มหรืออุ่นอาหาร 1-2 คน
ดูสินค้าหม้อด้ามเคลือบอินาเมล 14 ซม. Penguin — ตัวอย่างหม้อขนาดเล็กที่เหมาะกับงานเฉพาะ เช่น อุ่นซอสหรือต้มไข่ ช่วยให้เห็นว่าใบเล็กเกินก็มีข้อจำกัด
ดูสินค้าขนาด 18-20 ซม. ขนาดที่ใช้ได้หลายงานที่สุด
ถ้าต้องเลือกหม้อด้ามใบเดียวสำหรับครัวบ้าน 18-20 ซม. คือขนาดที่ตอบโจทย์ได้กว้างที่สุด ทำซุปสำหรับสองถึงสี่คน ต้มก๋วยเตี๋ยวสองชาม ทำซอสปริมาณพอเก็บไว้กินได้สองสามมื้อ หรืออุ่นแกงหม้อเล็กได้สบาย
ขนาดนี้ไม่ล้นง่ายเหมือนใบเล็ก และไม่หนักหรือเปลืองเตาเหมือนใบใหญ่ เป็นจุดกึ่งกลางที่ใช้งานได้จริงในครัวบ้านส่วนใหญ่
Zebra Vitalux สแตนเลส 18 ซม. ก้นหนา — ตรงกับที่บทความแนะนำว่าขนาด 18 ซม. สแตนเลสคือจุดเริ่มต้นที่ผิดพลาดยาก
ดูสินค้าMeyer White Steel สแตนเลส 18 ซม. พร้อมฝาแก้ว — ตัวอย่างหม้อด้ามระดับพรีเมียมที่ใช้ได้ยาวนาน สำหรับคนที่พร้อมจ่ายครั้งเดียวจบ
ดูสินค้าRocket หม้อด้ามญี่ปุ่นด้ามไม้ 20 ซม. — แสดงให้เห็นว่าวัสดุด้ามจับก็เป็นปัจจัยที่ต้องดู ไม่ใช่แค่ตัวหม้อ
ดูสินค้าขนาด 22 ซม. ขึ้นไป เมื่อไหรถึงจะคุ้ม
หม้อด้ามขนาดใหญ่กว่า 22 ซม. เริ่มหนักขึ้นชัดเจน และใช้เวลาร้อนนานกว่า ถ้าทำกินสองคนและทำทุกวัน ขนาดนี้มักจะใหญ่เกินความจำเป็น
คุ้มสำหรับครัวที่ต้มซุปหรือต้มของปริมาณมากบ่อยๆ เช่น ต้มสต็อกไว้แช่แข็ง หรือทำซุปสำหรับสี่คนขึ้นไป แต่ถ้าใช้แค่วันละมื้อสองคน ขนาดนี้มักจะถูกหยิบใช้น้อยกว่าที่คิด และมักจบด้วยการวางไว้ในตู้มากกว่าบนเตา
อ่านคู่กัน: หม้อซอส หม้อด้าม เมนู
วัสดุที่เลือกควรตรงกับงานที่ทำบ่อย
ขนาดถูกแล้ว วัสดุก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะหม้อด้ามวัสดุต่างกันดูแลต่างกัน และเหมาะกับงานต่างกันชัดเจน
สแตนเลสก้นหนา ล้างง่าย ทนทาน แต่ต้องคุมไฟ
สแตนเลสคือวัสดุที่ครัวบ้านส่วนใหญ่อยู่ด้วยได้ง่ายที่สุด ล้างง่าย ไม่เป็นสนิม ทนทาน และบางรุ่นใส่เครื่องล้างจานได้เลย ไม่ต้องกังวลเรื่องการดูแลพิเศษ
ข้อที่ต้องระวังคือ ถ้าก้นบางความร้อนจะกระจุกตรงกลาง อาหารไหม้ง่าย ให้เลือกหม้อสแตนเลสก้นหนา และใช้ไฟกลางถึงเบา อย่าเร่งไฟแรงเพื่อรีบร้อน โดยเฉพาะตอนทำซอสหรืออาหารที่มีน้ำตาล
เคลือบ non-stick สะดวกแต่ต้องระวังอายุการใช้งาน
หม้อด้ามเคลือบช่วยได้มากสำหรับงานที่อาหารติดง่าย เช่น ทำซอสครีม ซอสเนย หรืออุ่นอาหารที่มีแป้งและน้ำตาล ไม่ต้องคอยคนตลอดเวลา และล้างออกง่ายกว่าสแตนเลสในงานแบบนี้
แต่เคลือบมีอายุการใช้งาน ถ้าใช้ตะหลิวโลหะขูดหรือล้างแรงเกินไปเคลือบจะลอกเร็ว เมื่อเคลือบเริ่มลอกควรเปลี่ยน ไม่ใช่ใช้ต่อ เพราะเศษเคลือบปนอาหารไม่ดีแน่นอน อายุการใช้งานโดยเฉลี่ยสั้นกว่าสแตนเลสอย่างเห็นได้ชัด
Seagull หม้อด้าม nonstick 18 ซม. อินดักชั่น — ตัวอย่างวัสดุเคลือบที่เหมาะกับงานต้มซอสหรืออุ่นอาหารที่ไม่ต้องการให้ติดก้นหม้อ
ดูสินค้าเหล็กหล่อและเหล็กกล้า สำหรับคนที่ทำครัวจริงจัง
วัสดุกลุ่มนี้กระจายความร้อนได้ดีมาก และยิ่งใช้บ่อยยิ่งดีขึ้น เพราะผิวหม้อจะซึมน้ำมันสะสมทำให้อาหารไม่ติดมากขึ้นเรื่อยๆ ทนไฟแรงและอายุการใช้งานยาวนานมากถ้าดูแลถูกวิธี
ข้อที่ต้องรู้คือต้องซีซั่นก่อนใช้ครั้งแรก ห้ามแช่น้ำนาน และต้องเช็ดให้แห้งทุกครั้งหลังล้าง ถ้าไม่อยากดูแลขนาดนี้ สแตนเลสหรือเคลือบสะดวกกว่าในชีวิตประจำวัน แต่ถ้าทำครัวบ่อยและชอบความรู้สึกว่าหม้อยิ่งใช้ยิ่งดี กลุ่มนี้คือตัวเลือกที่น่าลอง
สิ่งที่ต้องดูก่อนซื้อ นอกจากขนาดและวัสดุ
มีรายละเอียดเล็กๆ ที่คนมักข้ามไปตอนซื้อ แต่พอใช้จริงถึงรู้ว่ามีผลมาก โดยเฉพาะในครัวบ้านที่ใช้งานทุกวัน
ด้ามจับ ความยาวและวัสดุด้ามมีผลต่อความปลอดภัย
ด้ามยาวช่วยให้ยกหม้อได้ปลอดภัยกว่าตอนหม้อร้อนจัด มือไม่ต้องเข้าใกล้เปลวไฟหรือไอร้อน สำหรับเตาแก๊สที่เปลวไฟออกด้านข้าง ด้ามสั้นเกินไปทำให้มือร้อนได้ง่าย
วัสดุด้ามก็สำคัญ ด้ามสแตนเลสล้วนนำความร้อนได้ บางรุ่นร้อนจนจับไม่ได้ถ้าทิ้งไว้บนเตานาน ด้ามที่มีซิลิโคนหุ้มหรือด้ามไม้จะจับได้ปลอดภัยกว่า แต่ต้องดูว่าล้างได้สะดวกไหมด้วย
ฝาหม้อ มีหรือไม่มีก็ต่างกัน
หม้อด้ามหลายรุ่นขายแยกฝา หรือบางรุ่นไม่มีฝาในกล่องเลย ถ้าจะใช้ต้มอาหารที่ต้องปิดฝาเพื่อรักษาความร้อนหรือลดการระเหย การไม่มีฝาทำให้ต้องหาฝามาครอบเพิ่ม ซึ่งบางทีก็ไม่พอดีพอดี
ก่อนซื้อให้ตรวจสอบว่ามีฝามาด้วยหรือเปล่า หรือถ้าไม่มี ฝาจากหม้อใบอื่นในบ้านขนาดใกล้เคียงใช้แทนได้ไหม บางครั้งฝาจากหม้อสแตนเลสทั่วไปครอบได้พอดีถ้าเส้นผ่านศูนย์กลางตรงกัน
หม้อด้ามอลูมิเนียมตราจระเข้ มีหลายขนาดให้เลือก ด้ามยาวจับถนัด — ตรงกับที่บทความพูดถึงเรื่องเลือกขนาดให้พอดีกับงานที่ทำบ่อย
ดูสินค้ารองรับเตาเหนี่ยวนำไหม ต้องเช็คก่อนถ้าใช้เตาแม่เหล็ก
ถ้าบ้านใช้เตาเหนี่ยวนำ นี่คือจุดที่ต้องเช็กก่อนกดสั่งทุกครั้ง หม้อด้ามอลูมิเนียมและบางรุ่นที่ไม่มีก้นแม่เหล็กจะใช้กับเตาเหนี่ยวนำไม่ได้เลย วางแล้วเตาไม่ติด
ดูที่สัญลักษณ์ก้นหม้อ ถ้ามีรูปขดลวดหรือคำว่า Induction Compatible แสดงว่าใช้ได้ ถ้าไม่มีสัญลักษณ์นี้ให้ถามร้านก่อน หม้อด้ามสแตนเลสก้นหนาส่วนใหญ่รองรับเตาเหนี่ยวนำ แต่ก็ไม่ใช่ทุกรุ่น ตรวจก่อนดีกว่าซื้อมาแล้วใช้ไม่ได้